آئین‌نامه تکریم اهل‌قلم (ویراست دوم)

اهداف: در راستای تکریم اهل‌قلم و برای ارائه روشمند تسهیلات رفاهی، خدماتی و حمایتی مؤسسه خانه‌کتاب آئین‌نامه‌ای به شرح ذیل تدوین شده است:

بند۱، تعریف اهل قلم:

اهل قلم پدیدآور، احیاءکننده و انتقال‌دهنده یک محتوا (تألیف، ترجمه واحیاء متون) است که در کالبد کتاب ارائه می‌شود، بنابراین تعریف،  اهل‌قلم شامل نویسنده، احیاءگر و مصحح متون کهن و مترجم است.

تبصره۱: منظور از تألیف، پدیدآوردن اثری است که محصول خلاقیت ذهن و هنر نویسنده و یا نتیجه تحقیق و ابتکار او باشد و اقتباس از کار دیگران محسوب نشود. ترجمه، برگردان درست و دقیق کتاب از زبان‌های دیگر به فارسی و یا از فارسی به زبان‌های دیگر است. احیای متون به معنای بازخوانی، بازنویسی و آماده‌سازی یک متن براساس نسخ معتبر و ارائه نزدیک‌ترین متن به نوشته مؤلف است.

تبصره ۲: اهل قلم در جامعه علمی ـ پژوهشی و نشر کشور از حسن شهرت برخوردار باشد.

تبصره ۳: ویراستارعلمی و فنی، حروف‌چین، صفحه‌‌آرا، طراح گرافیک، مدیرهنری، طراح کاریکاتور، کارتونیست، عکاس، تصویرگر، گرافیست، ناظرچاپ، نمونه‌خوان و... ـ که در فرآیند تولید کتاب فعالیت دارند ـ اهل‌قلم محسوب نمی‌شوند و فعالیت آنان ناظر به نقش و شغل است.

تبصره ۴: دارای مدرک علمی و یا مستندات پژوهشی معتبر باشد.

 

بند۲: صلاحیت علمی ـ پژوهشی اهل‌قلم:

برای جلوگیری از کتاب‌سازی‌ در حوزه نشر، احراز صلاحیت علمی‌ـ‌‌‌‌پژوهشی اهل قلم با مدیریت علمی‌ـ پژوهشی خانه کتاب است که با همکاری انجمن‌های علمی (مورد تائید وزارت علوم تحقیقات و فناوری)، مدیریت عالی حوزه‌های علمیه سراسر کشور، مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، فرهنگستان‌ها و صنوف (علمی، اجتماعی، فرهنگی و حرفه‌ای) مرتبط با حوزه کتاب و نشر ـ‌که مجوز فعالیت کشوری دارند‌ـ انجام می‌شود.

تبصره ۱: معیار صلاحیت علمی در این آئین‌نامه، تولید محتوای کاربردی است که براساس خلاقیت ذهن نوشته یا برای ترجمه و یا احیاء انتخاب و پژوهش شده‌است.

تبصره ۲: باتوجه به هر موضوع کمیسیون علمی متشکل از ۳ نفر از خبرگان موضوع (مورد اشاره در بند۲) دربارة محتوای پژوهشی و علمی کتاب داوری می‌کنند و نظر نهایی طی صورتجلسه‌ای اعلام می‌شود.

تبصره ۳: هزینه‌های بررسی صلاحیت علمی‌ـ پژوهشی اهل قلم برای تشکیل کمیسیون داوری آثار، مبلغ دو میلیون ریال برای هر کتاب است.

تبصره ۴: افرادی که از انجمن‌های علمی (مورد تائید وزارت علوم تحقیقات و فناوری)، مدیریت عالی حوزه‌های علمیه سراسر کشور، فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی و مرکز دایرة‌المعارف اسلامی نامه احراز صلاحیت پژوهشی ـ علمی ارائه دهند، دیگر نیاز به بررسی آثار در بخش علمی خانه کتاب نیست.

تبصره ۵: پژوهشگرانی که در تدوین دایرة‌المعارف‌ها و فرهنگ‌نامه‌ها فعالیت جاری دارند و نامشان به‌عنوان همکار علمی در دایرة‌المعارف‌ها، دانشنامه‌ها و فرهنگ‌نامه‌ها وارد شده است، با معرفی‌نامه معتبر و نحوه همکاری و تعداد مقالات می‌توانند، از خدمات و تسهیلات اهل قلم بهره‌مند شوند.

تبصره ۶: تصویرگران (عکاس، تصویرگر،کارتونیست و گرافیست) که در تولید محتوا دست‌کم۵۰ % و یا بیشتر از آن نقش داشته باشند به‌عنوان اهل قلم شناخته می‌شوند؛ معیار تائید این موضوع، مدیریت علمی‌ـ پژوهشی خانهء کتاب با نظرنهایی داوران مرتبط با موضوع است.

تبصره ۷: ویراستارانی که در شکل‌دهی محتوا و یا مستند‌سازی کتاب دست‌کم۵۰ % و یا بیشتر از آن نقش داشته باشند به‌عنوان اهل قلم شناخته می‌شوند. معیار تائید این موضوع، مدیریت علمی‌ـ پژوهشی خانه کتاب و نظر داوران مرتبط با موضوع است.

تبصره۸: نویسندگان کتب آموزشی، درسی دانشگاهی، کمک درسی در تمامی مقاطع آموزشی و درسی، خارج از شمول این آئین‌نامه است.

بند۳، اعتبارات طرح:

اعتبارهای مورد نیاز اجرای این آئین‌نامه، براساس تفاهم‌نامه‌هایی است که با صندوق اعتباری هنر و نیز سازمان‌هایی که تعهد خدمات می‌دهند و نیز ارقامی که سالانه معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان بن‌ اهل قلم اختصاص می‌دهد، تامین و هزینه می‌شود.

تبصره ۱: ارائه هرگونه خدمات و تسهیلات فقط مختص به شخص اهل قلم است و مشمول افراد تحت تکفل نمی‌باشد، مگر در صورتی که قوانین ملحقه و آئین‌نامه‌ها همچون قوانین بیمه‌ای شامل افراد تحت تکفل باشد.

تبصره ۲: چنانچه اهل قلمی به سبب حادثه و یا هرعلت دیگری نیاز به حمایت داشته باشد، با معرفی‌نامه انجمن‌های علمی (مورد تائید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) و صنوف (اجتماعی، علمی، هنری، فرهنگی و حرفه‌ای) مرتبط با حوزه کتاب و نشر( که مجوز فعالیت کشوری دارند) در اولویت برنامه‌های حمایتی قرار می‌گیرند.

تبصره ۳: میزان و کیفیت خدمات و تسهیلات به واجدان شرایط، براساس مصوبات هیئت مدیره خانه کتاب و تایید معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

تبصره ۴: شرط استفاده از تسهیلات خدماتی و رفاهی در این آئین‌نامه، صرفاً برای افرادی امکان‌پذیر است که کتاب‌های آنان در بانک اطلاعاتی خانه کتاب ثبت شده و در سایت اهل‌قلم نیز ثبت نام کرده باشند.

 

بند۴، حمایت‌های توسعه‌ای:

منظور از حمایت‌های توسعه‌ای، برنامه‌ریزی برای خدمات به اهل‌قلم است، ازجمله ایجاد شرایط مساعد برای ارائه تسهیلات اعتباری، وام بانکی، اعطاء کارت اهل‌قلم، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اهل‌قلم در نمایشگاه‌های استانی و بین‌المللی، بهره‌گیری از توان علمی اهل‌قلم در نشست‌های علمی داخلی و خارجی، زمینه‌سازی برای کمک به چاپ و نشر آثار فاخر اهل قلم‌، زمینه‌سازی برای بهره‌گیری سازمان‌ها و نهاد‌های کشوری از ظرفیت‌های علمی و دانشی اهل قلم و بهره‌مندی اهل قلم از فضاهای فرهنگی و هنری کشور.

 

بند۵، شاخص‌های اهل‌قلم:

شاخص‌های اهل قلم براساس ویژگی‌هایی است، که اهل قلم در طول فعالیت فرهنگی توانسته‌اند، موفقیت‌ها و یا آثاری را خلق کنند که براساس معیارهای تعریف‌شده به پنج ردیف ذیل تقسیم می‌شود.

توجه: به استثناء ردیف ۱ و ۲ که بازه زمانی ندارد، معیار همه گروه‌های ذیل دارا بودن کتاب ثبت شده در ۱۰ سال اخیر «بانک اطلاعات کتاب» خانه کتاب است.

۱- برگزیدگان کتاب‌سال، جایزه جهانی، جشنواره فارابی، جشنواره خوارزمی، جشنواره رازی، جایزه جلال‌آل‌احمد و جایزه شعر فجر.

۲- مفاخر ملی، نخبگان و خبرگان دارای مدرک درجه ۱ فرهنگی ـ هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، برندگان نشان­های دولتی جمهوری اسلامی ایران.

۳- نویسندگان با شهرت ملی و جهانی با حداقل ۵ عنوان کتاب، احیاءگران و مصححان متون کهن (با ۴ عنوان کتاب)، مترجمان آثار ماندگار (با ۸ عنوان کتاب) بنابر تشخیص و تائید کارگروه علمی‌ـ پژوهشی خانه کتاب، برگزیدگان کتاب فصل، شایستگان تقدیر کتاب‌سال، اعضای پیوسته و وابسته فرهنگستان‌ها جمهوری اسلامی ایران، دانشجویان صاحب استعداد برتر بنیاد ملی نخبگان، مدال‌آوران المپیادهای جهانی دانش‌آموزی، نخبگان و خبرگان دارای مدرک درجه ۲ فرهنگی ـ هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی.

۴- نویسنده کتاب بزرگسال با حداقل ۵ عنوان کتاب، مصحح و احیاکننده متون کهن با حداقل ۳ عنوان کتاب، مترجم کتاب بزرگسال با حداقل ۷ عنوان کتاب، نویسنده کتاب کودک با حداقل ۱۰ عنوان کتاب، مترجم کتاب کودک و نوجوان با حداقل ۱۳ عنوان کتاب، نویسندگان و مترجمان و مصححان مناطق محروم "براساس فهرست تصویب‌نامه مورخ ۱۰/۰۴/۱۳۸۸، شماره ۷۶۲۵۴ب۳۶۰۹۵هـ هیات وزیران جمهوری اسلامی ایران" ، مددجویان بهزیستی و جانبازان (با دارا بودن ۳ عنوان کتاب، به تائید مدیریت علمی‌ـ پژوهشی خانه کتاب)، ویراستاران و تصویرگران با حداقل ۱۰ عنوان کتاب که در تولید محتوا ۵۰ درصد نقش داشته‌اند و نام آنها در شناسنامه یا در فیپای کتاب ثبت شده باشد، شایستگان تقدیر کتاب فصل، نخبگان و خبرگان دارای مدرک درجه ۳ فرهنگی ـ هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، مقاله­نویس دایره­المعارف‌ها (۳۰ مدخل به بالا با تایید علمی مدیریت علمی‌ ـ‌ پژوهشی)، نویسندگان واژه‌نامه‌ها (مشارکت مستمر در ۴ جلد فرهنگ‌نامه)، منتخبان جشنواره­ها و جایزه کتاب به جز جشنواره‌های اشاره شده در بند یک.

۵- نخبگان و خبرگان دارای مدرک درجه ۴ و ۵ فرهنگی ـ هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی.